Słowotwórstwo polega na tworzeniu nowych wyrazów od tego samego rdzenia.

Przykład:

Uczeń powinien rozumieć, jak zmienia się znaczenie wyrazu po dodaniu odpowiedniej końcówki lub przedrostka.

2. Jakie części mowy trzeba umieć tworzyć?

Najczęściej egzamin sprawdza zamianę między:

Przykład rodziny wyrazów:

ACT

• act (działać)
• actor (aktor)
• actress (aktorka)
• active (aktywny)
• actively (aktywnie)
• activity (aktywność)

3. Najważniejsze przyrostki (suffixes)

A. Tworzenie rzeczowników

-er / -or

osoba wykonująca czynność

• teach → teacher
• work → worker
• act → actor

-ist

• art → artist
• cycle → cyclist

-ment

• develop → development
• improve → improvement

-tion / -sion

• inform → information
• invite → invitation
• decide → decision

-ness

• happy → happiness
• dark → darkness

-ity

• active → activity
• possible → possibility

B. Tworzenie przymiotników

-ful

„pełen czegoś”

• help → helpful
• care → careful
• beauty → beautiful

-less

„bez czegoś”

• help → helpless
• care → careless
• hope → hopeless

-ous

• danger → dangerous
• fame → famous

-al

• music → musical
• nature → natural

-y

• rain → rainy
• cloud → cloudy
• sun → sunny

-able / -ible

• read → readable
• understand → understandable
• access → accessible

C. Tworzenie przysłówków

-ly

To najważniejsza końcówka na egzaminie.

• quick → quickly
• happy → happily
• careful → carefully
• slow → slowly

Uwaga!

happy → happily

(y zmienia się w i)

4. Najważniejsze przedrostki (prefixes)

Przedrostki najczęściej zmieniają znaczenie wyrazu na przeciwne.

un-

• happy → unhappy
• usual → unusual
• kind → unkind

dis-

• agree → disagree
• appear → disappear
• honest → dishonest

im-, il-, ir-, in-

również oznaczają „nie-”

• possible → impossible
• legal → illegal
• regular → irregular
• correct → incorrect

re-

oznacza „ponownie”

• write → rewrite
• build → rebuild
• do → redo

5. Wyrazy często spotykane na egzaminie

success

• succeed (czasownik)
• success (rzeczownik)
• successful (przymiotnik)
• successfully (przysłówek)

beauty

• beauty
• beautiful
• beautifully

danger

• danger
• dangerous
• dangerously

help

• help
• helpful
• helpless
• helpfully

care

• care
• careful
• careless
• carefully
• carelessly

use

• use
• useful
• useless
• user

music

• music
• musician
• musical

science

• science
• scientist
• scientific

create

• create
• creator
• creative
• creativity

6. Typowe zadania egzaminacyjne

Przykład 1

My brother is very __________. He always helps everybody.

(help)

✅ helpful

Przykład 2

Congratulations on your great __________.

(succeed)

✅ success

Przykład 3

You must drive __________ in this area.

(care)

✅ carefully

Przykład 4

This answer is __________.

(correct)

✅ incorrect

Przykład 5

Tom is a famous __________.

(science)

✅ scientist

7. Rodziny wyrazów, które warto znać na pamięć

SUCCESS

• succeed
• success
• successful
• successfully

CARE

• care
• careful
• careless
• carefully
• carelessly

HELP

• help
• helpful
• helpless
• helpfully

DANGER

• danger
• dangerous
• dangerously

CREATE

• create
• creator
• creative
• creativity

SCIENCE

• science
• scientist
• scientific

MUSIC

• music
• musician
• musical

FRIEND

• friend
• friendship
• friendly
• unfriendly

KIND

• kind
• kindness
• kindly
• unkind

HAPPY

• happy
• happiness
• happily
• unhappy

8. Co uczeń klasy 8 powinien umieć przed egzaminem?

✅ Rozpoznawać część mowy potrzebną w zdaniu.

✅ Tworzyć:

• rzeczowniki (-er, -or, -ist, -tion, -ment, -ness)
• przymiotniki (-ful, -less, -ous, -al, -able, -y)
• przysłówki (-ly)

✅ Tworzyć przeciwieństwa za pomocą:

• un-
• dis-
• im-
• il-
• ir-
• in-

✅ Znać najczęściej występujące rodziny wyrazów.

✅ Umieć zdecydować, czy potrzebny jest:

• rzeczownik,
• czasownik,
• przymiotnik,
• przysłówek.

Strategia egzaminacyjna

Przy zadaniu ze słowotwórstwa zawsze:

1. Przeczytaj całe zdanie.
2. Ustal, jaka część mowy jest potrzebna.
3. Sprawdź, czy wyraz powinien mieć znaczenie pozytywne czy negatywne.
4. Dodaj odpowiedni przedrostek lub przyrostek.
5. Przeczytaj zdanie jeszcze raz i sprawdź, czy brzmi naturalnie.

1. Różnica między częściami mowy

Uczeń musi rozpoznawać:

Zadanie 1

How much pocket money do you get?

Potrzebna wiedza:

pocket money = kieszonkowe

To stała kolokacja.

✅ pocket money

❌ pockets money

Słownictwo:

• pocket = kieszeń
• pocket money = kieszonkowe

Zadanie 2

Go to the chemist’s to buy some bandages.

Potrzebna wiedza:

W brytyjskim angielskim:

• chemist = aptekarz
• chemist’s = apteka

Podobnie:

• baker → baker’s
• butcher → butcher’s

Uczeń powinien znać dopełniacz apostrofowy (‘s).

Zadanie 3

I like fried chicken the most.

Potrzebna wiedza:

Czasownik:

fry = smażyć

Przymiotnik:

fried = smażony

Przykłady:

• fried chicken
• fried potatoes
• fried fish

Uczeń powinien znać tworzenie przymiotników od czasowników przez końcówkę -ed.

Zadanie 4

I’m allergic to dairy products.

Potrzebna wiedza:

Słownictwo:

• dairy products = produkty mleczne

Przykłady:

• milk
• cheese
• yoghurt
• butter

Bardzo częste słownictwo egzaminacyjne.

Zadanie 5

The knives are already on the table.

Potrzebna wiedza:

Liczba mnoga rzeczowników zakończonych na:

-f / -fe → -ves

Uczeń powinien znać nieregularne liczby mnogie.

Zadanie 6

Where are the changing rooms?

Potrzebna wiedza:

Czasownik:

change = przebierać się / zmieniać

Wyrażenie:

changing room = przebieralnia

Przykłady:

• changing room
• dressing room

Uczeń powinien rozumieć, że czasownik może stać się przymiotnikiem określającym rzeczownik.

Zadanie 7

What are you ordering for dessert?

Potrzebna wiedza:

Słownictwo:

• dessert = deser

Należy znać różnicę:

To jedna z najczęstszych pułapek leksykalnych.

Jakie zagadnienia gramatyczne są sprawdzane?

✅ słowotwórstwo (word formation)

✅ liczba mnoga rzeczowników

✅ rzeczownik → miejsce (chemist → chemist’s)

✅ czasownik → przymiotnik (fry → fried)

✅ tworzenie wyrażeń z końcówką -ing (changing room)

✅ kolokacje

✅ dopełniacz apostrofowy (‘s)

Jakie słownictwo powinien znać uczeń?

Życie codzienne

• pocket money
• bandage
• chemist’s
• changing room

Jedzenie

• fried chicken
• dairy products
• dessert

Liczba mnoga

• knife → knives
• leaf → leaves
• wife → wives
• wolf → wolves
• life → lives

Kluczowa umiejętność egzaminacyjna

Uczeń powinien umieć rozpoznać, jakiej części mowy brakuje w zdaniu:

• rzeczownika?
• liczby mnogiej?
• przymiotnika?
• wyrażenia z apostrofem?
• formy zakończonej na -ing?
• formy zakończonej na -ed?

1. Past Simple (czas przeszły prosty)

Zadanie 1

We ___ early in the morning.

✅ met

Uczeń powinien znać:

Rozumieć, że:

• yesterday = sygnał czasu przeszłego
• opisujemy zakończone wydarzenia

We met early in the morning.

2. Zaimki nieokreślone

Zadanie 2

Tom picked up a few bargains, but I didn’t buy ___ .

✅ anything

Uczeń powinien znać:

Przykłady:

✅ I bought something.

✅ I didn’t buy anything.

❌ I didn’t buy something.

3. Kolokacje (stałe połączenia wyrazów)

Zadanie 3

Then we ___ a walk.

✅ took

Uczeń powinien znać wyrażenie:

take a walk = iść na spacer

Podobne kolokacje:

• take a photo
• take a break
• take a shower
• take a walk

Nie tłumaczymy dosłownie z polskiego.

4. USED TO

Zadanie 4

As a child, I ___ there with my parents a lot.

✅ used to go

Uczeń powinien znać konstrukcję:

used to + czasownik

oznacza:

kiedyś regularnie coś robiłem

Przykłady:

• I used to play football.
• We used to live in Warsaw.
• She used to visit her grandparents.

Bardzo częste na egzaminie.

5. Czasownik “to be” w Past Simple

Zadanie 5

the food ___ so good back then

✅ wasn’t

Uczeń powinien znać:

Przeczenia:

• wasn’t
• weren’t

Przykłady:

• The food wasn’t good.
• We weren’t happy.

6. Somewhere / Anywhere / Nowhere

Zadanie 6

Maybe we can go ___ next Saturday.

✅ somewhere

Uczeń powinien znać:

Przykłady:

• Let’s go somewhere nice.
• I can’t find it anywhere.
• There is nowhere to sit.

Jakie słownictwo występuje w tekście?

Zakupy

• street market = targ uliczny
• bargain = okazja cenowa
• buy = kupować

Spędzanie czasu

• meet = spotykać się
• take a walk = spacerować
• sit down = usiąść
• river = rzeka

Restauracja

• restaurant = restauracja
• food = jedzenie

Czas

• yesterday
• early in the morning
• for a while
• back then
• next Saturday

Jakie konstrukcje uczeń powinien znać?

✅ Past Simple

✅ czasowniki nieregularne:

• meet → met
• take → took
• buy → bought
• go → went

✅ used to + czasownik

✅ was / were

✅ wasn’t / weren’t

✅ something / anything / nothing

✅ somewhere / anywhere / nowhere

✅ kolokacje:

• take a walk
• pick up a bargain
• have a great time
• sit down

Dlaczego to zadanie jest trudniejsze?

Uczeń nie może rozwiązać go wyłącznie na podstawie gramatyki. Musi również znać:

kolokacje

• take a walk
• pick up a bargain

słownictwo

• bargain
• market
• river
• restaurant

wyrażenia charakterystyczne

• used to
• back then
• for a while

Dlatego zadanie sprawdza jednocześnie:

✅ rozumienie tekstu

✅ słownictwo

✅ gramatykę

✅ znajomość typowych angielskich wyrażeń i kolokacji

Podawanie godziny

Słownictwo

• quarter = kwadrans
• past = po
• to = do

Gramatyka

✅ czasownik to be

✅ Present Simple

✅ Present Continuous

✅ konstrukcja there is / there are

✅ czasowniki modalne:

• can
• should
• must

✅ konstrukcja have to

✅ szyk zdania oznajmującego

✅ transformacje zdań

Konstrukcje egzaminacyjne

✅ rely on

✅ be reliable

✅ be keen on

✅ be interested in

✅ be a fan of

✅ should + czasownik

✅ have to + czasownik

✅ there is / there are

✅ be having dinner

Słownictwo

✅ reliable

✅ keen on

✅ fan of

✅ present

✅ mobile phone

✅ dinner

✅ trampoline

✅ quarter past

✅ half past

✅ quarter to

Najważniejsza umiejętność

W tym typie zadania uczeń powinien umieć rozpoznawać parafrazy, czyli różne sposoby powiedzenia tego samego:

Używamy a przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy wyraz zaczyna się od spółgłoski.

Przykłady:

✅ a dog

✅ a cat

✅ a book

✅ a school

✅ a teacher

Zdania:

• I have a dog.
• She has a book.
• This is a teacher.

Używamy an przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy wyraz zaczyna się od samogłoski.

Samogłoski:

a, e, i, o, u

Przykłady:

✅ an apple

✅ an elephant

✅ an orange

✅ an ice cream

✅ an umbrella

Zdania:

• I eat an apple every day.
• We can see an elephant.
• She has an umbrella.

a + spółgłoska

➡️ a dog

➡️ a banana

➡️ a house

an + samogłoska

➡️ an apple

➡️ an elephant

➡️ an orange

Czasami NIE używamy żadnego rodzajnika.

Używamy bez rodzajnika przy:

✅ liczbie mnogiej

✅ rzeczach ogólnych

✅ nazwach przedmiotów szkolnych, zwierząt lub rzeczy, gdy mówimy o nich ogólnie

Przykłady:

✅ Dogs are friendly.

✅ Cats like milk.

✅ Books are useful.

✅ Children like games.

✅ I like music.

Jeden pies

✅ I have a dog.

Psy ogólnie

✅ Dogs are friendly.

Jedno jabłko

✅ I eat an apple.

Jabłka ogólnie

✅ Apples are healthy.

Aby poprawnie uzupełnić zdania, trzeba znać:

Wyrażenia typu „it’s enough to…” – „wystarczy, że…”.

Past Simple – czas przeszły prosty (np. got, was/were).

Present Perfect – używany, gdy czynność ma skutek teraz (np. I’ve forgotten).

Stronę bierną – szczególnie w wyrażeniu be born.

Czasowniki frazowe (phrasal verbs) – np. wake up, make it up, be into.

Wyrażenia z „take” – take a bus = pojechać autobusem.

Czasowniki i konstrukcje

• Present Continuous – czynności wykonywane teraz (is sleeping, are doing).
• Present Simple – zwyczaje i rutyna (goes, do/does).
• Have to – obowiązek („musimy coś zrobić”).
• Mustn’t – zakaz („nie wolno”).
• Pytania w Present Simple – operator do/does.
• Czasowniki codziennych czynności – brush, go, sleep, wear, use, leave, do.

1. Czynność dzieje się TERAZ (now)

• now – teraz
• right now – właśnie teraz
• at the moment – w tym momencie
• at present – obecnie
• currently – aktualnie

Przykłady

• I am studying now. – Uczę się teraz.
• She is talking right now. – Ona rozmawia właśnie teraz.
• We are eating at the moment. – Jemy w tym momencie.

⭐ 2. Czynność tymczasowa (temporary situation)

• today – dzisiaj (tymczasowo)
• this week – w tym tygodniu
• these days – ostatnio, w tych dniach
• for the time being – na razie, tymczasowo

Przykłady

• I am working from home today. – Dzisiaj pracuję z domu (tymczasowo).
• She is staying with her aunt this week. – W tym tygodniu mieszka u cioci.
• People are buying more bikes these days. – Ludzie kupują ostatnio więcej rowerów.

⭐ 3. Plany na najbliższą przyszłość

• tomorrow – jutro
• this evening – dzisiaj wieczorem
• next week – w przyszłym tygodniu
• on Monday – w poniedziałek (jeśli to plan)

Przykłady

• We are meeting tomorrow. – Spotykamy się jutro.
• I am visiting my grandma this evening. – Odwiedzam babcię dziś wieczorem.
• They are flying to London next week. – Lecą do Londynu w przyszłym tygodniu.

⭐ 4. Wyrażenia charakterystyczne dla Present Continuous (zmiana, irytacja)

• always – zawsze (gdy narzekamy!)
• constantly – ciągle
• forever – wiecznie

Przykłady

• He is always losing his keys. – On zawsze gubi klucze (i mnie to denerwuje).
• She is constantly complaining. – Ona ciągle narzeka.

1. Rutyna, nawyki (jak często?)

• always – zawsze
• usually – zazwyczaj
• often – często
• sometimes – czasami
• rarely / seldom – rzadko
• never – nigdy

Przykłady

• I always eat breakfast. – Zawsze jem śniadanie.
• She often plays tennis. – Ona często gra w tenisa.

⭐ 2. Regularność (kiedy?)

• every day – każdego dnia
• every week – co tydzień
• every month – co miesiąc
• every year – co roku
• once a week – raz w tygodniu
• twice a month – dwa razy w miesiącu
• three times a year – trzy razy w roku

Przykłady

• We have English every day. – Mamy angielski codziennie.
• He goes swimming twice a week. – On chodzi pływać dwa razy w tygodniu.

⭐ 3. Dni tygodnia

• on Mondays – w poniedziałki
• on Fridays – w piątki

Przykład

• She visits her grandma on Sundays. – Ona odwiedza babcię w niedziele.

⭐ 4. Stałe fakty, prawdy ogólne

• always true expressions (bez konkretnego słowa, ale typowe dla Present Simple)
  • The sun rises in the east. – Słońce wschodzi na wschodzie.
  • Water boils at 100°C. – Woda wrze w 100°C.

⭐ 5. Instrukcje, przepisy, rozkłady

• first, then, next – kolejność
• always, never – zasady
• timetables – rozkłady jazdy, plan lekcji

Przykłady

• The train leaves at 7:30. – Pociąg odjeżdża o 7:30.
• First you mix the flour, then you add milk. – Najpierw mieszasz mąkę, potem dodajesz mleko.

⭐ 6. Wyrażenia częstotliwości na końcu zdania

• every day
• every morning
• every weekend

Przykład

• I read books every evening. – Czytam książki każdego wieczoru.

1. Wyrażenia dotyczące przyszłości (ogólne)

• tomorrow – jutro
• the day after tomorrow – pojutrze
• next week – w przyszłym tygodniu
• next month – w przyszłym miesiącu
• next year – w przyszłym roku
• in a week – za tydzień
• in two days – za dwa dni
• in the future – w przyszłości
• soon – wkrótce
• later – później

Przykłady

• I will call you tomorrow.
• She will visit us next week.
• We will finish the project soon.

⭐ 2. Wyrażenia sygnalizujące decyzję podjętą TERAZ

• I think… – myślę, że
• I’m sure… – jestem pewien, że
• probably – prawdopodobnie
• maybe – może
• I guess… – zgaduję, że

Przykłady

• I think it will rain.
• Maybe he will come.
• She will probably win.

⭐ 3. Obietnice, propozycje, groźby (typowe dla will)

• I promise… – obiecuję
• Don’t worry… – nie martw się
• I’ll help you… – pomogę ci
• I’ll never… – nigdy nie…

Przykłady

• I promise I will study more.
• Don’t worry, I will help you.
• I will never forget this day.

⭐ 4. Natychmiastowe decyzje (bez planu)

• OK, I’ll… – dobra, zrobię
• Fine, I’ll… – w porządku, zrobię
• Sure, I’ll… – jasne, zrobię

Przykłady

• OK, I’ll open the window.
• Sure, I’ll do it.

⭐ 5. Przewidywania oparte na opinii (nie na dowodach)

• I think…
• I believe…
• I hope…

Przykłady

• I hope you will pass the test.
• I believe she will be famous.

⭐ 1. Doświadczenia życiowe (bez podawania kiedy)

• ever – kiedykolwiek
• never – nigdy

Przykłady

• Have you ever been to London?
• I have never tried sushi.

⭐ 2. Skutek widoczny teraz

• just – właśnie, dopiero co
• already – już
• yet – jeszcze (w pytaniach i przeczeniach)

Przykłady

• He has just left.
• She has already finished her homework.
• Have you finished yet?
• I haven’t finished yet.

⭐ 3. Zmiana do teraz

• recently – ostatnio
• lately – ostatnio

Przykłady

• I have recently changed my phone.
• She has been tired lately.

⭐ 4. Ilość wykonanych czynności do teraz

• so far – jak dotąd
• up to now – do teraz
• until now – do tej chwili

Przykłady

• We have done five exercises so far.
• I have written three tests up to now.

⭐ 5. Czynność zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz

• for – przez (od jakiegoś czasu)
• since – od (konkretnego momentu)

Przykłady

• I have lived here for 10 years.
• She has worked here since 2020.

1. Gdy mówimy, co się działo „w momencie, kiedy…”

To najważniejsza grupa — sygnalizuje czynność w trakcie, przerwaną przez inną.

• when – kiedy
• while – podczas gdy
• as – gdy, kiedy

Przykłady

• I was cooking when the phone rang.
• She was reading while he was watching TV.
• As I was walking home, it started to rain.

⭐ 2. Konkretna chwila w przeszłości

Wyrażenia mówiące, co ktoś robił o określonej godzinie lub w danym momencie.

• at 5 p.m. – o 17:00
• at that moment – w tamtym momencie
• yesterday at… – wczoraj o…
• last night at… – zeszłej nocy o…

Przykłady

• I was studying at 5 p.m. yesterday.
• They were playing football at that moment.
• She was sleeping last night at 11.

⭐ 3. Dłuższy czas trwania w przeszłości

Wyrażenia pokazujące, że czynność trwała przez jakiś okres.

• all evening – cały wieczór
• all day – cały dzień
• the whole morning – cały poranek

Przykłady

• We were talking all evening.
• He was working all day.
• She was cleaning the whole morning.

⭐ 4. Typowe konstrukcje Past Continuous + Past Simple

Wyrażenia sygnalizujące, że coś nagle przerwało czynność w trakcie.

• when suddenly – kiedy nagle
• just as – dokładnie gdy
• at the time – w tamtym czasie

Przykłady

• I was walking home when suddenly I fell.
• Just as I was leaving, he arrived.
• At the time, I was living in London.

1. Mówimy o PLANACH na przyszłość

Uczeń powinien zadać sobie pytanie: 👉 Czy ta osoba już wcześniej zdecydowała, że coś zrobi?

Jeśli TAK → używamy be going to.

Przykłady

• I’m going to visit my grandma. → Zamierzam odwiedzić babcię (już to zaplanowałem).
• She’s going to buy a new phone. → Ona zamierza kupić nowy telefon (ma taki plan).

⭐ 2. Mówimy o INTENCJI (zamierzeniu)

👉 Czy ta osoba ma zamiar coś zrobić?

Jeśli TAK → be going to.

Przykłady

• We’re going to study more. → Zamierzamy więcej się uczyć.

⭐ 3. Widzimy DOWODY tu i teraz (predykcja)

👉 Czy coś widać TERAZ i na tej podstawie przewidujemy przyszłość?

Jeśli TAK → be going to.

Przykłady

• Look at the clouds! It’s going to rain. → Spójrz na chmury! Będzie padać (bo widać dowód).
• She’s going to fall! → Ona zaraz upadnie (bo traci równowagę).

⭐ 4. Słowa i sytuacje, które często sygnalizują „going to”

• plan, intention – plan, zamiar
• decided – zdecydowałem
• want to → często prowadzi do planu
• look! → przewidywanie na podstawie dowodów
• it’s obvious – to oczywiste (bo widać)

Przykłady

• I’ve decided. I’m going to start running.
• Look! He’s going to drop the glass.

⭐ 5. Mini‑porównanie (bardzo ważne!)

⭐ 6. Notatka do zeszytu

BE GOING TO – plany, zamiary, przewidywania na podstawie dowodów

• am/is/are + going to + czasownik
• używamy, gdy:
  • mamy plan
  • mamy zamiar
  • widać dowód na to, co zaraz się wydarzy
• przykłady:
  • I’m going to study.
  • It’s going to rain.

⭐ 1. Mówimy o dawnych nawykach, które już nie są prawdą

Uczeń powinien zadać sobie pytanie: 👉 Czy ta czynność była prawdziwa kiedyś, ale teraz już nie?

Jeśli TAK → używamy used to + bezokolicznik.

Przykłady

• I used to play football. → Kiedyś grałem w piłkę (już nie gram).
• She used to live in London. → Kiedyś mieszkała w Londynie (już nie mieszka).

⭐ 2. Mówimy o dawnych stanach, które się zmieniły

Used to nie jest tylko do czynności — także do stanów.

Przykłady

• He used to be shy. → Kiedyś był nieśmiały (już nie jest).
• There used to be a cinema here. → Kiedyś było tu kino (już go nie ma).

⭐ 3. Słowa i sytuacje, które często sygnalizują „used to”

• kiedyś
• dawniej
• w przeszłości
• już nie
• nie ma tego teraz
• zmieniło się

Przykłady

• Kiedyś chodziłem do tej szkoły. → I used to go to this school.
• Dawniej lubiłem warzywa, ale już nie. → I used to like vegetables.

⭐ 4. Mini‑porównanie (bardzo ważne!)

⭐ 5. Notatka do zeszytu (krótka, gotowa)

USED TO – dawne nawyki i stany, które już nie są prawdą

• used to + bezokolicznik
• używamy, gdy:
  • coś było prawdą kiedyś, ale nie jest teraz
  • mówimy o dawnych zwyczajach
  • mówimy o dawnych stanach
• przykłady:
  • I used to play football.
  • She used to live here.

1. Doświadczenia życiowe (bez podawania kiedy)

I have seen this movie. → Widziałem ten film. (kiedykolwiek w swoim życiu.)

She has visited Rome. → Ona odwiedziła Rzym (kiedykolwiek).

👉 Nie mówimy kiedy, tylko czy coś się wydarzyło.

✔️ 2. Zmiana do teraz

Computers have become faster. → Komputery stały się szybsze. (niż były wcześniej).)

The weather has improved. → Pogoda się poprawiła (i teraz jest lepsza).

👉 Zmiana nastąpiła do chwili obecnej.

✔️ 3. Skutek widoczny teraz

I have lost my keys. → Zgubiłem klucze (i teraz ich nie mam).

She has broken her leg. → Ona złamała nogę (i teraz jest złamana).

✔️ 4. Czynność zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz

I have lived here for 10 years. → Mieszkam tu od 10 lat.

They have known each other since school. → Znają się od szkoły.

👉 Najważniejszy typ dla ósmoklasistów.

✔️ 5. Czynność wydarzyła się niedawno (just, recently)

He has just arrived. → On właśnie przyjechał.

I have recently changed jobs. → Ostatnio zmieniłem pracę (i teraz mam nową).

✔️ 6. Ilość wykonanych czynności do teraz

I have written thy ree tests this week. → Napisałem (do tej pory) trzy testy w tym tygodniu.

She has read five books so far. → Ona przeczytała jak dotąd pięć książek.

Aby zrobić przeczenie w czasie Past Simple, używamy:

didn’t + bezokolicznik

Przykłady:

• She stopped working. → She didn’t work.
• He visited us. → He didn’t visit us.
• They played football. → They didn’t play football.

Uwaga: Po didn’t czasownik zawsze wraca do bezokolicznika (bez -ed).

Present Perfect – sytuacje trwające do teraz

has/have + III forma Używamy, gdy coś zaczęło się w przeszłości i trwa do teraz.

since → od (konkretny moment) for → przez (okres czasu)

Przykład:

• She has not worked since the accident. → Nie pracuje od wypadku (i nadal nie pracuje).

know each other

→ znać się nawzajem → używamy, gdy mówimy o relacji między dwiema osobami.

Present Perfect + for

→ mówi, jak długo coś trwa

• have known for ten years
• have lived here for a long time
• have been friends for ages

Active → Passive w Present Perfect

have/has + been + III forma

Przykłady:

• Have you done it? → Has it been done?
• Have they repaired the car? → Has the car been repaired?
• Have you checked my assignment? → Has my assignment been checked?

FOR vs. SINCE w Present Perfect

• for → przez (okres czasu) for an hour, for two days, for a long time
• since → od (konkretny moment) since Monday, since 2010, since the accident

Present Perfect = have/has + III forma

Przykłady:

• I haven’t eaten for an hour.
• She has lived here for ten years.
• They haven’t seen each other since last summer.

Active → Passive (czas Past Simple)

was/were + III forma

Przykłady:

• They gave him a prize. → He was given a prize.
• She sent me a letter. → I was sent a letter.
• They offered her a job. → She was offered a job.

Używamy Present Perfect, gdy pytamy o czynność, która miała się już wydarzyć.

Have/Has + osoba + III forma + yet

• yet → na końcu pytania
• oznacza: „już?”

Przykłady:

• Have you bought the backpacks yet? → Czy kupiliście już plecaki?
• Have they finished their homework yet? → Czy oni już skończyli pracę domową?
• Has she called you yet? → Czy ona już do ciebie zadzwoniła?

Uwaga:

• yet używamy tylko w pytaniach i przeczeniach.
• W twierdzeniach używamy already.

Jak tłumaczyć „dobrze płatna praca”?

a well‑paid job

• well‑paid = dobrze płatny
• przymiotnik złożony (well + paid)

Budowa zdania

A well‑paid job is very important to me.

• a – przed rzeczownikiem w liczbie pojedynczej
• well‑paid – opisuje pracę
• is – czasownik „być”
• very important – bardzo ważna
• to me – dla mnie

Inne przykłady

• A comfortable house is important to us. → Wygodny dom jest dla nas ważny.
• A healthy diet is important to many people. → Zdrowa dieta jest ważna dla wielu ludzi.
• A good education is important for your future. → Dobre wykształcenie jest ważne dla twojej przyszłości.

poproszono aktorkę → the actress was asked

⭐ Strona bierna (Passive Voice)

W języku angielskim, gdy nie mówimy kto poprosił, używamy strony biernej:

was + III forma (asked)

• ask → asked
• the actress → osoba, która „otrzymuje” czynność
• was → bo mówimy o czasie przeszłym (Past Simple)

Dlatego:

✔️ the actress was asked

Całe zdanie:

Last year the actress was asked to play the role of the teacher. = W zeszłym roku poproszono aktorkę, aby zagrała rolę nauczycielki.

Strona bierna – Past Simple

was/were + III forma

Używamy, gdy:

• nie wiemy, kto wykonał czynność,
• nie jest to ważne,
• chcemy skupić się na osobie, która „otrzymuje” działanie.

Przykłady:

• She was asked to help. – Poproszono ją o pomoc.
• He was invited to the party. – Zaproszono go na imprezę.
• The car was repaired yesterday. – Samochód został naprawiony wczoraj.

Present Perfect – „already” i „yet”

has/have + III forma

• already → „już” (w twierdzeniach)
• yet → „już?” / „jeszcze nie” (w pytaniach i przeczeniach)

apply for → ubiegać się o (pracę, stanowisko)

Przykład:

She has already applied for three different jobs in this company. → Ona ubiegała się już o trzy różne prace w tej firmie.

Inne przykłady:

• I have already finished my homework. → Już skończyłem pracę domową.
• They haven’t called me yet. → Jeszcze do mnie nie zadzwonili.
• Has he applied for the job yet? → Czy on już ubiegał się o tę pracę?

Polskie wyrażenie:

zostały oddane → were handed in / were submitted

Dlaczego tak?

⭐ Strona bierna (Passive Voice) – Past Simple

W stronie biernej używamy:

was/were + III forma

• hand in → handed in (oddawać pracę, zadanie)
• submit → submitted (składać, oddawać oficjalnie)

Ponieważ mówimy o pracach (essays) — liczba mnoga — używamy were.

Dlatego:

✔️ were handed in ✔️ were submitted

Strona bierna – Past Simple

was/were + III forma

Używamy, gdy:

• nie wiemy, kto wykonał czynność,
• nie jest to ważne,
• chcemy skupić się na wyniku.

Przykład z lekcji:

All of the essays were handed in last Friday. → Wszystkie wypracowania zostały oddane w zeszły piątek.

Inne przykłady:

• The test was written yesterday. → Test został napisany wczoraj.
• The room was cleaned this morning. → Pokój został posprzątany dziś rano.
• The invitations were sent last week. → Zaproszenia zostały wysłane w zeszłym tygodniu.

• zaczynamy od I’m sorry (uprzejme wprowadzenie)
• potem I disagree
• po „disagree” zawsze with + osoba

Przykład: I’m sorry, I disagree with you, but mathematics is very important.

How do you feel about…? – pytamy o opinię lub pomysł w uprzejmy, neutralny sposób. Po tym wyrażeniu dodajemy czynność w formie -ing.

Przykład: How do you feel about getting a summer job? Jak się czujesz z pomysłem podjęcia pracy w wakacje?

To wyrażenie jest często używane w dialogach, gdy chcemy zaproponować coś w delikatny sposób.

What are you planning to do…? – pytamy o czyjeś plany na przyszłość.

• Używamy czasu Present Continuous, gdy mówimy o planach.

Przykład: What are you planning to do when you graduate? Co planujesz robić, kiedy skończysz szkołę?

What are you planning to do after school? Co planujesz robić po szkole?

What are you planning to do this weekend? Co planujesz robić w ten weekend?

What are you planning to do next year? Co planujesz robić w przyszłym roku?

What are you planning to do during the holidays? Co planujesz robić w czasie wakacji?

What are you planning to do on your birthday? Co planujesz robić w swoje urodziny?

VERY LITTLE – bardzo mało (rzeczowniki niepoliczalne)

Używamy very little + rzeczownik niepoliczalny, gdy chcemy powiedzieć, że czegoś jest bardzo mało.

Przykłady:

• very little time – bardzo mało czasu
• very little milk – bardzo mało mleka
• very little energy – bardzo mało energii

Present Continuous – sytuacje dziejące się teraz

am/is/are + czasownik -ing

Używamy, gdy mówimy o:

• czynnościach dziejących się w tej chwili,
• sytuacjach tymczasowych,
• bieżących problemach (np. opóźnienia).

Przykłady:

• The bus is arriving. – Autobus nadjeżdża.
• The bus isn’t arriving. – Autobus nie nadjeżdża (jest opóźnienie).
• It’s raining. – Pada.

Pytania o przyszłość – trzy możliwości

1. Present Continuous (is leaving) → ustalone plany What time is she leaving tomorrow?
2. Future Simple (will she leave) → ogólne pytanie o przyszłość When will she leave?
3. Present Simple (does she leave) → rozkłady, harmonogramy What time does the train leave?

Dwa sposoby mówienia o przyszłości

1. be going to + bezokolicznik → przewidywania na podstawie dowodów → coś zaraz się stanie We’re going to miss the train! – Widać, że się spóźnimy.

2. will + bezokolicznik → ogólne fakty o przyszłości → decyzje, obietnice We will miss the train. – Spóźnimy się (informacja, bez emocji).

Zdanie: Can you show me the best way to the station? → Czy możesz pokazać mi najlepszą drogę na stację?

Używamy, gdy jedna czynność była w trakcie, a druga ją przerwała.

• Past Continuous: was/were + czasownik z ‑ing
• Past Simple: czasownik w formie przeszłej (entered, came, rang…)

Schemat: We were + czasownik‑ing + when + Past Simple

Przykład: We were discussing something when the teacher entered. Dyskutowaliśmy coś, kiedy nauczyciel wszedł.

✏️ Podobne przykłady

We were talking when the bell rang. Rozmawialiśmy, kiedy zadzwonił dzwonek.

They were playing football when it started to rain. Grali w piłkę, kiedy zaczęło padać.

I was reading a book when my mum called me. Czytałem książkę, kiedy zadzwoniła do mnie mama.

Tom was doing his homework when the lights went out. Tom robił pracę domową, kiedy zgasło światło.

She was cooking when her friend arrived. Gotowała, kiedy jej koleżanka przyjechała/przyszła.

• nobody = nikt
• not … anybody = nikt (forma z przeczeniem)
• W transformacjach często zamieniamy: nobody → didn’t + know/see/find + anybody

Przykład: We didn’t know anybody in the school. Nie znaliśmy nikogo w tej szkole.

✏️ Podobne przykłady dla klasy 8

1. I saw nobody in the corridor. → I didn’t see anybody in the corridor.
2. She knows nobody here. → She doesn’t know anybody here.
3. They invited nobody to the party. → They didn’t invite anybody to the party.
4. Tom met nobody at the concert. → Tom didn’t meet anybody at the concert.
5. We heard nobody during the test. → We didn’t hear anybody during the test.

• by + środek / sposób
• Używamy, gdy mówimy jak coś zostało zrobione: by car, by bus, by email, by credit card

Przykład: We paid by credit card. Zapłaciliśmy kartą.

✏️ Podobne przykłady

1. We paid by cash. Zapłaciliśmy gotówką.
2. She sent the message by email. Wysłała wiadomość e‑mailem.
3. They travelled by train. Podróżowali pociągiem.
4. I usually go to school by bike. Zwykle jeżdżę do szkoły rowerem.
5. Tom booked the tickets by phone. Tom zarezerwował bilety przez telefon.

• There is – liczba pojedyncza
• There are – liczba mnoga
• Używamy, gdy opisujemy, że coś gdzieś się znajduje.

Przykład: There were three chocolate bars in my bag. W mojej torbie były trzy batony.

✏️ Podobne przykłady dla klasy 8

1. I had two pens in my pocket. → There were two pens in my pocket.
2. I had a ticket in my wallet. → There was a ticket in my wallet.
3. I had five coins in my hand. → There were five coins in my hand.
4. I had a note on my desk. → There was a note on my desk.
5. I had three apples in my bag. → There were three apples in my bag.

• How much was it? – pytamy o cenę rzeczy, używamy was.
• How much did it cost? – pytamy o koszt, używamy did + cost.

Obie formy są poprawne, ale w transformacjach zwykle zmieniamy na: How much did it cost?

✏️ Podobne przykłady

1. How much was the jacket? → How much did the jacket cost?
2. How much was the ticket? → How much did the ticket cost?
3. How much was your new phone? → How much did your new phone cost?
4. How much was the meal? → How much did the meal cost?
5. How much was the book? → How much did the book cost?

Używamy, gdy jedna czynność była w trakcie, a druga ją przerwała.

• Past Continuous: was/were + czasownik z ‑ing
• Past Simple: czasownik w formie przeszłej (came, rang, arrived…)

Schemat: We were + czasownik‑ing + when + Past Simple

Przykład: We were having dinner when Luke came. Jedliśmy obiad, kiedy Luke przyszedł.

✏️ Podobne przykłady

1. We were watching TV when mum came home.
2. They were playing chess when the teacher entered.
3. I was brushing my teeth when the phone rang.
4. Tom was doing his homework when his friend arrived.
5. She was cooking when the guests knocked on the door.

• W przeczeniach w czasie Past Simple używamy: didn’t + bezokolicznik (go, buy, see, eat…)
• Po didn’t nigdy nie dodajemy końcówki -ed ani -s.
• W zdaniach przeczących często używamy: anything, anybody, anywhere.

Przykład z zadania:

We had no cash so we didn’t buy anything. Nie mieliśmy gotówki, więc nic nie kupiliśmy.

Przykłady dla klasy 8

1. I didn’t see anybody at school yesterday. Nie widziałem wczoraj nikogo w szkole.
2. They didn’t go anywhere last weekend. Nie pojechali nigdzie w zeszły weekend.
3. She didn’t eat anything in the morning. Ona nic nie zjadła rano.
4. We didn’t do our homework because we were tired. Nie zrobiliśmy pracy domowej, bo byliśmy zmęczeni.
5. Tom didn’t watch the film — he fell asleep. Tom nie obejrzał filmu — zasnął.

Używamy Past Continuous, gdy mówimy o czynności w trakcie, która została przerwana przez inną czynność w Past Simple.

Konstrukcja:

• Past Continuous: was/were + czasownik z ‑ing
• Past Simple: czasownik w formie przeszłej (hurt, broke, fell…)

Przykład: Greg was cutting bread when he hurt his hand. Greg kroił chleb, kiedy zranił się w rękę.

✏️Podobne przykłady

1. I was riding my bike when I fell off. Jechałem na rowerze, kiedy spadłem.
2. They were playing football when it started to rain. Grali w piłkę, kiedy zaczęło padać.
3. She was cooking dinner when the phone rang. Gotowała obiad, kiedy zadzwonił telefon.
4. We were walking to school when we saw an accident. Szliśmy do szkoły, kiedy zobaczyliśmy wypadek.
5. Tom was doing his homework when the lights went out. Tom robił pracę domową, kiedy zgasło światło.

• W czasie Past Simple czasowniki nieregularne zmieniają formę.
• find → found = znaleźć → znalazłem / znalazłam
• Konstrukcja zdania: osoba + czasownik w Past Simple + reszta zdania

Przykład: I found some bargains at the sale last week. Znalazłem kilka okazji na wyprzedaży w zeszłym tygodniu.

✏️ Podobne przykłady

1. She found a nice jacket yesterday. Ona znalazła ładną kurtkę wczoraj.
2. We found a cheap restaurant in the city centre. Znaleźliśmy tanią restaurację w centrum.
3. Tom found his keys under the sofa. Tom znalazł swoje klucze pod sofą.
4. They found an interesting book at the library. Oni znaleźli ciekawą książkę w bibliotece.
5. I found a mistake in my homework. Znalazłem błąd w swojej pracy domowej.

USED TO – dawne nawyki i zwyczaje

• used to + bezokolicznik
• Używamy, gdy mówimy o czynnościach, które kiedyś były regularne, ale już nie są.
• Forma przecząca: didn’t use to
• Pytanie: Did you use to…?

Przykład: My mum used to cook at home more often when I was a child. Moja mama gotowała w domu częściej, kiedy byłem dzieckiem.

✏️ Podobne przykłady

1. I used to play with Lego every day. Kiedyś bawiłem się Lego codziennie.
2. We used to live in Warsaw. Kiedyś mieszkaliśmy w Warszawie.
3. Tom used to watch cartoons before school. Tom oglądał bajki przed szkołą.
4. My sister used to hate vegetables. Moja siostra kiedyś nie cierpiała warzyw.
5. Did you use to walk to school? Czy chodziłeś kiedyś pieszo do szkoły?

Past Continuous + Past Simple

Używamy, gdy jedna czynność była w trakcie, a druga ją przerwała.

• Past Continuous: was/were + czasownik z ‑ing
• Past Simple: czasownik w formie przeszłej (called, rang, fell…)

Konstrukcja pytania: What were you doing…?

Przykład: What were you doing yesterday when I called? Co robiłeś wczoraj, kiedy zadzwoniłem?

✏️ Podobne przykłady

1. What were you watching when I came home? Co oglądałeś, kiedy wróciłem do domu.
2. What were they talking about when the teacher entered? O czym rozmawiali, kiedy nauczyciel wszedł.
3. What was Tom doing when you saw him? Co Tom robił, kiedy go zobaczyłeś.
4. What were you reading when I met you? Co czytałeś, kiedy cię spotkałem.
5. What was your sister doing when the lights went out? Co robiła twoja siostra, kiedy zgasło światło.

Uprzejme prośby – Could I…? / Could you…?

• Could I…? – gdy prosimy o coś dla siebie
• Could you…? – gdy prosimy, aby ktoś coś zrobił
• Konstrukcja: Could I / Could you + bezokolicznik + … , please?

Przykład: Could I have the bill, please? Czy mogę prosić o rachunek?

✏️ Podobne przykłady

1. Could I have a glass of water, please? Czy mogę prosić o szklankę wody.
2. Could you open the window, please? Czy mógłbyś otworzyć okno.
3. Could I borrow your pen, please? Czy mogę pożyczyć twój długopis.
4. Could you help me with this exercise, please? Czy mógłbyś mi pomóc z tym zadaniem.
5. Could I speak to the manager, please? Czy mogę porozmawiać z kierownikiem.

Shall I…? / Shall we…? – propozycje i oferowanie pomocy

• Shall I…? – gdy proponujemy, że my coś zrobimy
• Shall we…? – gdy proponujemy wspólne działanie
• Konstrukcja: Shall I / Shall we + bezokolicznik

Przykład: Shall I carry the bags for you? Czy mam ponieść torby?

✏️ Podobne przykłady

1. Shall I open the door for you? Czy mam otworzyć drzwi?
2. Shall we go now? Czy idziemy teraz?
3. Shall I help you with your homework? Czy mam ci pomóc z pracą domową.
4. Shall we call the teacher? Czy zadzwonimy do nauczyciela.
5. Shall I bring you some water? Czy mam przynieść ci trochę wody.

HOW ABOUT – propozycje

How about + czasownik z -ing → używamy, gdy proponujemy zrobienie czegoś.

Przykłady:

• How about eating out? – A może zjemy na mieście?
• How about playing football? – A może zagramy w piłkę?
• How about watching a movie? – A może obejrzymy film?

Uwaga: Po how about zawsze dajemy czasownik z -ing.

CAN I – pytanie o pozwolenie

Can I + bezokolicznik → używamy, gdy prosimy o zgodę lub pozwolenie.

Przykłady:

• Can I try on these jeans? – Czy mogę je przymierzyć?
• Can I borrow your pen? – Czy mogę pożyczyć długopis?
• Can I go out? – Czy mogę wyjść?

Uwaga: Nie używamy do I ani will I do próśb o pozwolenie.

1. CAN – prosto i neutralnie

• Używamy w codziennych, zwykłych sytuacjach.
• Brzmi najmniej formalnie.
• Idealne do sklepów, szkoły, rozmów z rówieśnikami.

Przykład: Can I try on these jeans? Czy mogę przymierzyć te jeansy?

2. COULD – bardziej uprzejme

• Używamy, gdy chcemy być grzeczniejsi niż przy can.
• Brzmi delikatniej, bardziej „miło”.

Przykład: Could I try on these jeans? Czy mógłbym przymierzyć te jeansy?

3. MAY – najbardziej formalne

• Używamy w sytuacjach bardzo uprzejmych, oficjalnych.
• W sklepach i restauracjach też jest poprawne, ale brzmi bardziej elegancko.

Przykład: May I try on these jeans? Czy mogę (czy byłoby mi wolno) przymierzyć te jeansy?

WOULD YOU LIKE TO – uprzejma propozycja / zaproszenie

Would you like to + bezokolicznik → używamy, gdy zapraszamy lub proponujemy komuś zrobienie czegoś.

Przykłady:

• Would you like to go to a concert?
• Would you like to join us?
• Would you like to have some tea?

Uwaga: Po to zawsze jest bezokolicznik: ✔️ to go ✔️ to eat ✔️ to watch

• Do you often play video games?
• Do they usually eat breakfast?
• Does she always help you?

Present Simple – pytania

Do/Does + osoba + czasownik (bez -s)

A przysłówki częstotliwości (often, always, usually, sometimes) stawiamy po osobie, przed czasownikiem.

Przykłady:

Do you often play video games?

Do they usually eat breakfast?

Does she always help you?

1. FILL – znaczenie podstawowe

fill oznacza napełnić lub wypełnić czymś fizycznym. To nie jest phrasal verb — po prostu zwykły czasownik.

• Fill the glass with water. – Napełnij szklankę wodą.
• Fill the tank. – Napełnij bak.
• Fill the hole with sand. – Wypełnij dziurę piaskiem.

Tu chodzi o substancję, która wypełnia przestrzeń.

🟦 2. FILL IN – phrasal verb

fill in ma kilka znaczeń, wszystkie idiomatyczne:

A. Wypełnić formularz / wpisać dane

Najczęściej w British English.

• Please fill in the form. – Wypełnij formularz.
• Fill in your name. – Wpisz swoje imię.

B. Uzupełnić brakujące słowo / lukę

• Fill in the missing words. – Uzupełnij brakujące słowa.

C. Poinformować kogoś (idiom)

• Can you fill me in on what happened? – Czy możesz mnie poinformować?

D. Zastąpić kogoś

• She’s filling in for the manager. – Zastępuje menedżera.

🟦 3. Różnica w jednym zdaniu

• Fill the bottle. → napełnij butelkę (np. wodą).
• Fill in the form. → wypełnij formularz (wpisz dane).

FILL = napełnić czymś (woda, benzyna, piasek). FILL IN = wpisać informacje / uzupełnić lukę / zastąpić kogoś.

1. MAKE — zwykły czasownik „robić”

Używamy, gdy coś tworzymy, przygotowujemy, robimy fizycznie lub ogólnie.

• make a cake – zrobić ciasto
• make a mistake – popełnić błąd
• make a decision – podjąć decyzję
• make a noise – robić hałas
• make friends – zaprzyjaźnić się

Make = tworzyć / powodować / przygotowywać.

🟦 2. MAKE UP — phrasal verb (kilka znaczeń)

A. Wymyślić / zmyślić

• He made up a story. – Wymyślił historię.
• Don’t make things up. – Nie zmyślaj.

B. Pogodzić się

• They argued, but later they made up. – Pokłócili się, ale potem się pogodzili.

C. Uzupełnić / nadrobić

• I need to make up the missed classes. – Muszę nadrobić opuszczone zajęcia.
• Can I make up the test tomorrow? – Czy mogę napisać zaległy test jutro?

D. Stanowić / tworzyć (część całości)

• Women make up 60% of the group. – Kobiety stanowią 60% grupy.

E. Zrobić makijaż

• She made herself up before the party. – Zrobiła sobie makijaż przed imprezą.

MAKE = robić coś realnego lub ogólnego. MAKE UP = wymyślić, zmyślić, pogodzić się, nadrobić, stanowić część, zrobić makijaż.

Wyrażenie now, które prawie zawsze sygnalizuje Present Continuous — coś dzieje się w tej chwili.

W Present Continuous pytania tworzymy:

Are/Is + osoba + czasownik -ing

Dlatego:

✔️ What are they planning to do now? → Co oni planują teraz zrobić?

1. The clock rings

rings = dzwoni (wydaje dźwięk) Używamy, gdy mówimy o samym dźwięku budzika lub zegara.

• The clock rings at 6:30. → Zegar dzwoni o 6:30. (Chodzi o odgłos.)

🔵 2. The clock goes off

goes off = włącza się / uruchamia się (alarm) To phrasal verb, który oznacza moment aktywacji alarmu.

• The clock goes off at 6:30. → Budzik włącza się o 6:30. (Nie chodzi o dźwięk jako taki, tylko o start alarmu.)

The clock rings = zegar dzwoni (słychać dźwięk). The clock goes off = budzik włącza się (alarm startuje). → go off to phrasal verb używany przy alarmach i budzikach.

Forma will be given to strona bierna (Passive Voice) w czasie przyszłym Future Simple.

📘 1. Co to znaczy?

They will be given… → Zostaną im dane / Zostaną im przekazane / Otrzymają (coś) Zdanie mówi o tym, że ktoś coś dostanie, ale nie mówimy, kto daje.

📘 2. Jaka to konstrukcja?

To jest Future Simple Passive:

will + be + czasownik w III formie (Past Participle)

W tym przypadku:

• give → given

📘 3. Kiedy używamy?

Używamy, gdy:

• ważniejsza jest czynność, a nie osoba wykonująca
• nie wiemy, kto coś da
• nie chcemy mówić, kto to zrobi
• mówimy o zasadach, planach, ogłoszeniach

📘 4. Przykłady z tłumaczeniem

They will be given homework. → Zostanie im zadana praca domowa.

They will be given a test. → Zostanie im rozdany test.

They will be given instructions. → Otrzymają instrukcje.

They will be given a chance. → Dostaną szansę.

MUSTN’T to skrót od must not i oznacza zakaz. Używamy go, kiedy chcemy powiedzieć, że czegoś nie wolno robić, że jest to zabronione według zasad, reguł lub zdrowego rozsądku.

⭐ Co oznacza MUSTN’T?

• mustn’t = nie wolno
• mówi o silnym zakazie
• nie oznacza „nie musisz”! (to jest don’t have to)

📌 Jak budujemy zdania?

osoba + mustn’t + czasownik (bez -s, bez to)

• You mustn’t use your phone in class.
• Students mustn’t cheat on tests.
• He mustn’t run here.

❓ Pytania i odpowiedzi

Must I…?

• Must I stay here
• Must we finish it today

Odpowiedzi:

• Yes, you must.
• No, you mustn’t.

🧩 Kiedy używamy MUSTN’T?

• zasady szkolne
• przepisy i regulaminy
• bezpieczeństwo
• sytuacje, w których coś jest naprawdę zabronione

Przykłady:

• You mustn’t touch the wires. → Nie wolno dotykać przewodów.
• You mustn’t shout in the library. → Nie wolno krzyczeć w bibliotece.
• You mustn’t cross here. → Nie wolno tu przechodzić.

MUSTN’T – zakaz

• mustn’t = nie wolno
• osoba + mustn’t + czasownik (bez -s, bez to)
• używamy, gdy coś jest zabronione
• Uwaga: mustn’t ≠ don’t have to
  • mustn’t = zakaz
  • don’t have to = nie musisz (masz wybór)

Przykłady:

• You mustn’t run here. → Nie wolno tu biegać.
• Students mustn’t talk during a test. → Uczniom nie wolno rozmawiać podczas testu.

🟦 1. Po co używamy ONE / ONES?

Używamy one i ones, żeby nie powtarzać rzeczownika, który już pojawił się w zdaniu.

To działa jak polskie:

• ten / tamten
• te / tamte

🟦 2. ONE – liczba pojedyncza

ONE zastępuje rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej.

• I like this shirt. I’ll take the blue one. (Podoba mi się ta koszulka. Wezmę tę niebieską.)
• Do you want a cookie? Take this one. (Chcesz ciastko? Weź to.)

🟦 3. ONES – liczba mnoga

ONES zastępuje rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej.

• I don’t like these glasses. I prefer the black ones. (Nie podobają mi się te okulary. Wolę te czarne.)
• Which books are yours? The red ones. (Które książki są twoje? Te czerwone.)

🟦 4. Ważne!

• ONE / ONES używamy tylko do rzeczowników policzalnych.
• Nie używamy ich do rzeczowników niepoliczalnych (np. water, milk, sugar).

🟦 5. Mini‑tabela

🟦 6. Ćwiczenie (dla ucznia)

Uzupełnij one / ones:

1. I don’t like this hat. I prefer the black ___ .
2. Which pencils are yours? The green ___ .
3. I want a sandwich. I’ll take the big ___ .
4. These shoes are too small. I need bigger ___ .
5. Do you want a cookie? Take this ___ .

• ONE – zastępuje rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej, żeby go nie powtarzać. I’ll take the blue one.
• ONES – zastępuje rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej. I prefer the red ones.
• Używamy tylko do rzeczowników policzalnych.

1. Kiedy używamy?

• gdy mówimy o czynnościach dziejących się teraz, w tej chwili
• o sytuacjach tymczasowych (np. tylko dziś, tylko w tym tygodniu)
• o planach na najbliższą przyszłość

Przykłady:

• I am reading now.
• She is playing at the moment.
• We are meeting after school.

2. Jak tworzymy?

am / is / are + czasownik z końcówką -ing

• I am playing.
• You / We / They are playing.
• He / She / It is playing.

3. Przeczenia

am not / isn’t / aren’t + czasownik -ing

• I am not eating.
• He isn’t sleeping.
• They aren’t doing homework.

4. Pytania

Am / Is / Are + osoba + czasownik -ing?

• Are you listening?
• Is she cooking?
• Am I doing it right?

5. Słowa sygnałowe

• now
• at the moment
• right now
• today
• this week

Present Continuous

• Użycie: czynność dzieje się teraz.
• Budowa: am/is/are + czasownik -ing.
• Przykłady:
  • I am reading.
  • She is playing.
  • They are eating.

1. Co to są?

To przysłówki częstotliwości – mówią, jak często coś robimy.

always, usually, often, sometimes, never

2. Gdzie stoją w zdaniu?

A. Zwykłe czasowniki (play, eat, go…)

👉 PRZED czasownikiem

• I always eat breakfast.
• They often play football.
• She never watches TV.

B. Po „to be” (am, is, are)

👉 PO am / is / are

• I am always happy.
• She is never late.
• They are usually tired.

3. Mini‑ściąga

• always → zawsze
• usually → zwykle
• often → często
• sometimes → czasami
• never → nigdy

PRZED czasownikiem PO am/is/are

Adverbs of frequency

• Mówią, jak często coś robimy.
• always, usually, often, sometimes, never
• PRZED zwykłym czasownikiem.
• PO am / is / are.

Przykłady:

• I always play.
• She is never late.

1. Kiedy używamy?

• gdy mówimy o czynnościach regularnych
• o tym, co robimy codziennie / zwykle / często
• o faktach i rzeczach zawsze prawdziwych

Przykłady:

• I play football every day.
• She likes pizza.
• The sun rises in the east.

2. Zdania twierdzące

• I / You / We / They → czasownik bez zmian They play games.
• He / She / It → czasownik + -s She plays games.

3. Zdania przeczące

• I / You / We / They → don’t + czasownik I don’t like milk.
• He / She / It → doesn’t + czasownik He doesn’t play football.

(Po don’t/doesn’t czasownik jest w podstawowej formie.)

4. Pytania

• Do + I/you/we/they + czasownik Do you like cats.
• Does + he/she/it + czasownik Does she play tennis.

5. Słowa sygnałowe

• always
• usually
• often
• sometimes
• never
• every day / every week

Present Simple

czynności regularne, fakty.

Budowa: he/she/it + -s, reszta bez zmian.

Przykłady:

• I play.
• He plays.
• They like.

• EVER = kiedykolwiek
• używamy w pytaniach (Present Perfect)
• używamy po „the first time”
• w przeczeniach → częściej never